Βασίλης Τσιτσάνης: 40 χρόνια χωρίς τον δάσκαλο του λαϊκού τραγουδιού

Ο Βασίλης Τσιτσάνης έβαλε τη δική του ανεξίτηλη σφραγίδα στην ελληνική λαϊκή μουσική.

Συνθέτης, στιχουργός, δεξιοτέχνης του μπουζουκιού και τραγουδιστής. Ο Βασίλης Τσιτσάνης από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του ρεμπέτικου και γενικά της ελληνικής λαϊκής μουσικής του 20ού αιώνα.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης γεννήθηκε στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας στις 18 Ιανουαρίου 1915. Οι γονείς του ήταν Ηπειρώτες και εκτός από τον Βασίλη είχαν άλλα τέσσερα παιδιά, τρία αγόρια και ένα κορίτσι. Αργότερα, οι φίλοι του οι ρεμπέτες του κόλλησαν το παρατσούκλι «Ο Βλάχος», επειδή ήταν ο μόνος ρεμπέτης με προέλευση από τη στεριά.

Ο πατέρας του, τσαρουχάς στο επάγγελμα, είχε ένα μαντολίνο, με το οποίο έπαιζε κλέφτικα τραγούδια. Αυτά ήταν τα πρώτα ακούσματα του μικρού Βασίλη, μαζί με τις βυζαντινές ψαλμωδίες που άκουγε στην εκκλησία.

Διαφήμιση

Παρότι τον συνέπαιρνε η μουσική, έπιασε για πρώτη φορά όργανο στα χέρια του μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1926. Ήταν ένα μαντολίνο, που κάποιος ντόπιος οργανοποιός είχε μετατρέψει σε μπουζούκι.

Στα γυμνασιακά του χρόνια, ο Βασίλης Τσιτσάνης άρχισε να αποκτά κάποιες γνώσεις μουσικής, μαθαίνοντας βιολί. Με αυτό συμμετείχε και σε κάποιες τοπικές εκδηλώσεις, προκειμένου να συνεισφέρει οικονομικά στην οικογένειά του.

Αν και δεν είχε εμφανιστεί ακόμα δημοσίως με το μπουζούκι, καθώς ήταν απαγορευμένο και χωρίς καμία κοινωνική καταξίωση, έγραψε τα πρώτα του τραγούδια πάνω σε αυτό, σε ηλικία μόλις 15 ετών.

Η άφιξη στην Αθήνα

Το φθινόπωρο του 1936, ο Βασίλης Τσιτσάνης κατέβηκε στην Αθήνα για να σπουδάσει Νομική και προκειμένου να συμπληρώσει το εισόδημά του έπιασε δουλειά στο νυχτερινό κέντρο «Μπιζέλια».

Διαφήμιση

Τον επόμενο χρόνο γνώρισε τον τραγουδιστή Δημήτρη Περδικόπουλο, ο οποίος τον πήγε στη δισκογραφική εταιρεία Odeon, όπου ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι «Σ’ Έναν Τεκέ Μπουκάρανε» (1937). Η «Αρχόντισσα», από τα σπουδαιότερα τραγούδια στην ιστορία της ελληνικής μουσικής, ήταν ένα από τα δεκάδες που ακολούθησαν.

Την ίδια περίοδο, τραγούδια του, όπως τα «Να Γιατί Γυρνώ», «Παλάτια Χρυσοστόλιστα», «Ό,τι Και Αν Πω Δεν Σε Ξεχνώ» και «Γι’ Αυτά Τα Μαύρα Μάτια Σου», ερμήνευσαν ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Στελλάκης Περπινιάδης, ο Στέλιος Κερομύτης, αλλά και ο Μάρκος Βαμβακάρης.

Η δικτατορία Μεταξά

Βρισκόμαστε στον αστερισμό της δικτατορίας Μεταξά και η εποχή επιβάλλει εμβατήρια, ενώ απαγορεύει τόσο τα προϋπάρχοντα τραγούδια του ρεμπέτικου περιθωρίου, όσο και τις εμφανείς ανατολίτικες μελωδίες.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης απαντά με το μπόλιασμα του ρεμπέτικου με δυτικά μελωδικά στοιχεία και έτσι προσεγγίζει τις ευρύτερες μάζες.

Τον Μάρτιο του 1938 υπηρετεί τη στρατιωτική θητεία του στο Τάγμα Τηλεγραφητών, στη Θεσσαλονίκη. Παίρνει άδειες και ποτέ δεν γυρνά στην ώρα του, γεγονός που εξοργίζει τους διοικητές του. Περνά πολλές μέρες στο πειθαρχείο, όπου γράφει ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του, την «Αρχόντισσα».

Διαφήμιση

Στη Θεσσαλονίκη θα γνωρίσει και τη μελλοντική σύζυγό του, τη Ζωή Σαμαρά, με την οποία θα αποκτήσει δύο παιδιά, τη Βικτωρία και τον Κώστα.

Τα χρόνια της Κατοχής

Ο Βασίλης Τσιτσάνης περνάς τα χρόνια της Κατοχής τα περνά στη Θεσσαλονίκη, όπου ανοίγει ένα δικό του κουτούκι, το «Ουζερί Τσιτσάνη», στην οδό Παύλου Μελά 22.

Παράλληλα, γράφει ορισμένες από τις μεγάλες επιτυχίες του, όπως τα «Αχάριστη», «Μπαξέ Τσιφλίκι», «Τα Πέριξ», «Νύχτες Μαγικές», «Ζητιάνος Της Αγάπης», «Ντερμπεντέρισσα», «Συννεφιασμένη Κυριακή», που θα ηχογραφήσει μετά τον πόλεμο, όταν θα ανοίξουν και πάλι τα εργοστάσια δίσκων.

Το 1946 κατεβαίνει ξανά στην Αθήνα. Η εποχή του εμφυλίου αποτελεί άλλη μία πηγή έμπνευσης για τον Βασίλη Τσιτσάνη. Τα τραγούδια του, όμως, λογοκρίνονται και πάλι.

Ορισμένα καταφέρνει και τα εκδίδει, επινοώντας διάφορα τεχνάσματα, πολλά κυκλοφόρησαν αρκετά χρόνια μετά, ενώ κάποια δεν εκδόθηκαν ποτέ. Το τέλος του εμφυλίου σημαίνει ταυτόχρονα και την πλήρη αποδοχή του Βασίλη Τσιτσάνη.

Το απόγειο της επιτυχίας

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ‘50 ο Βασίλης Τσιτσάνης μεσουρανεί στο μουσικό στερέωμα.

Μερικά από τα τραγούδια αυτής της περιόδου είναι τα «Χωρίσαμε Ένα Δειλινό», «Όμορφη Θεσσαλονίκη», «Αντιλαλούνε τα Βουνά», «Καβουράκια», «Ξημερώνει Και Βραδιάζει».

Ο Βασίλης Τσιτσάνης φέρνει στο προσκήνιο νέες φωνές, που δένονται μαζί του, όπως η Μαρίκα Νίνου, η Σωτηρία Μπέλλου και ο Πρόδρομος Τσαουσάκης. Ακόμα, ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς, ο Μανώλης Αγγελόπουλος, η Καίτη Γκρέυ, η Πόλυ Πάνου, η Χαρούλα Λαμπράκη, ο Σταμάτης Κόκοτας και άλλοι.

Τα τραγούδια του εκείνης της περιόδου είναι διαχρονικά: «Ίσως Αύριο» (1958), «Τα Λιμάνια» (1962), «Τα Ξένα Χέρια» (1962), «Μείνε Αγάπη Μου Κοντά Μου» (1962), «Κορίτσι Μου Όλα Για Σένα» (1967), «Με Παρέσυρε Το Ρέμα», «Απόψε Στις Ακρογιαλιές» (1968), «Κάποιο Αλάνι» (1968), «Της Γερακίνας Γιος» (1975), «Δηλητήριο Στη Φλέβα» (1979).

Τα τελευταία χρόνια

Το 1980, με πρωτοβουλία της UNESCO, ηχογραφείται ένας διπλός δίσκος με τίτλο «Χάραμα», όπως λεγόταν το κέντρο στο οποίο ο Τσιτσάνης εμφανιζόταν τα τελευταία 14 χρόνια της καριέρας και της ζωής του.

Σε αυτό το δίσκο παίζει μία σειρά από κλασικά του τραγούδια, αλλά και πολλά αυτοσχεδιαστικά κομμάτια στο μπουζούκι. Με την κυκλοφορία του στη Γαλλία, το 1985, παίρνει το βραβείο της Μουσικής Ακαδημίας «Σαρλ Γκρο». Όμως, στο μεταξύ, ο κορυφαίος δημιουργός έχει φύγει για πάντα.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης άφησε την τελευταία του πνοή ανήμερα των γενεθλίων του, στις 18 Ιανουαρίου 1984, στο νοσοκομείο Brompton του Λονδίνου, έπειτα από επιπλοκές μίας εγχείρησης στους πνεύμονες.

Μέχρι και λίγες ημέρες πριν από το θάνατό του εμφανιζόταν κανονικά στο «Χάραμα» και δούλευε καινούργια τραγούδια.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης έβαλε τη δική του ανεξίτηλη σφραγίδα στην ελληνική λαϊκή μουσική. Μπόλιασε το ρεμπέτικο με δυτικά μελωδικά στοιχεία και το έβγαλε από το περιθώριο, που το είχαν τάξει τα «αντικοινωνικά» και ανατολίτικα στοιχεία του.

Εμπλούτισε τη λαϊκή ορχήστρα με νέα ηχοχρώματα, προσθέτοντας το πιάνο και επιβάλλοντας το ακορντεόν ως όργανο της κομπανίας. Καινοτόμησε στο στίχο, με την απομάκρυνσή του από τις παραδοσιακές φόρμες του δίστιχου και της ομοιοκαταληξίας και επισημοποίησε και γενίκευσε το ρόλο του ρεφρέν.

Με τον Βασίλη Τσιτσάνη, το ρεμπέτικο γίνεται «τέχνη» και η ρήξη με την παράδοση αρχίζει να γίνεται ορατή.

Διαφήμιση

Ακολουθήστε το postmelody.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλοι τις ειδήσεις.

Τελευταία Νέα

Don't miss

Αυτά είναι τα τραγούδια που θα περιέχει το νέο άλμπουμ της Ariana Grande. Αφού τις τελευταίες εβδομάδες μοιραζόταν σταδιακά τους τίτλους των τραγουδιών του νέου...
Ο Paul McCartney εμπνεύστηκε από μία συζήτηση με τη μητέρα του που τη μετανιώνει. Ο Paul McCartney αποκάλυψε για πρώτη φορά την έμπνευση πίσω από...
Ο Νίκος Πορτοκάλογλου και η Ρένα Μόρφη συναντούν τον Λευτέρη Παπαδόπουλο - Ερμηνεύουν τα τραγούδια του Γιώργος Νταλάρας, Δημήτρης Μπάσης και Μελίνα Κανά Το «Μουσικό...
Ο Bob Dylan και ο Willie Nelson μαζί σε περιοδεία με εκλεκτούς καλεσμένους. Ο Bob Dylan και ο Willie Nelson, δύο από τους κορυφαίους τραγουδοποιούς...
Ο Δήμος Αναστασιάδης τιμά την Ελεάνα Βραχάλη. Ο Δήμος Αναστασιάδης τραγουδά το «Να Μου Εξηγήσεις» και ανοίγει το δεύτερο μέρος της εμβληματικής συλλογής, με τίτλο...

Read more